1. Administracja szkolna:

Administracja francuska zorganizowana jest hierarchicznie i dysponuje szerokimi uprawnieniami. Na czele departamentu, stanowiącego podstawową jednostkę podziału administracyjnego państwa, stoi prefekt odpowiedzialny za zarządzanie terenowymi organami służb publicznych. Szkolnictwem i wychowaniem kierują we Francji różne ministerstwa. Związane jest to z tym, że prawie każdy resort prowadzi własną politykę edukacyjną, powołując odpowiednie placówki szkolne. Najważniejszą rolę jednak odgrywa Ministerstwo Edukacji Narodowej (Ministère de l'Éducation Nationale), którego zarządzenia przekazywane są do wykonywania władzom regionalnym, działąjącym w okręgach, czyli akademiach, w departamentach oraz poszczególnych szkołach.

Obszar kraju podzielony jest na 27 okręgów szkolnych, czyli akademii.Na ich czele stoją rektorzy - mianowani przez prezydenta Republiki - pełniąc w tym zchierarchizowanym systemie funkcje podobne do funkcji władz centralnych. W głównym mieście każdego departamentu urzęduje przedstawiciel rektora i ministra. Jest nim inspektor akademii, kierujący w departamencie wszystkimi urzędami zależnymi od Ministerstwa Edukacji. Do jego zadań należy także mianowanie dyrektorów przedszkoli, szkół elementarnych, szkół średnich pierwszego i drugiego stopnia działających na terenie departamentu. Funkcja dyrektora szkoły stanowi ostatni szczebel administracyjnej drabiny systemu oświatowego.

Wiele prób zmiany systemu zarządzania oświatą nie powiodło się głównie ze względu na hierarchiczne podstawy polityki państwa. W związku z tym reformy szkolne dotyczą najczęściej zmian strukturalnych i programowych, a nie obejmującentralnej administracji oświatowej.

Ostatnie próby decentralizacji szkolnictwa przeprowadzone na podstawie aktu prawnego z lipca 1983 roku złagodził nieco proces decyzyjny i wykonawczy dzięki powołaniu przy władzach oświatowych wszystkich stopni - zespołów doradczych pochodzących z wyboru. Zmiany te nie wpłynęły jednak znacząco na rozbudowaną strukturę administracyjną.

Nie uległ też zmianie sposób finansowania edukacji. W 1990 roku nakłady na szkolnictwo wyniosły ok. 6,5% produktu krajowego brutto, co oznacza, że w porównaniu z rokiem 1980 wzrósł on o prawie 1%. Charakterystycznym zjawiskiem jest uczestnictwo władz lokalnych w finansowaniu placówek szkolnictwa obowiązkowego. W 1990 roku wydatki te były porównywalne z 17% rocznym budżetem centralnych władz oświatowych.

w górę

2. Organizacja systemu szkolnictwa:

Pierwszym szczeblem wychowania i nauczania w systemie szkolnym Francji jest przedszkole ( l'école maternelle). Przeznaczone jest ono dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat, przy czym jako jedyny system szkolny w państwach Wspólnoty dopuszcza przyjęcie do placówki dzieci dwuletnich. Wysoki procent skolaryzacji dzieci dwuletnich - 32, 3%, trzyletnich - 93,7%, czteroletnich - 95,6%, pięcioletnich - 97,9% wyraźnie ukazuje ogromny stopień popularności przedszkola, rzadko spotykany w innych krajach.

Ta popularność związana jest nierozerwalnie z odległymi i ugruntowanymi tradycjami, bogatym zbiorem aktów prawnych oraz sytuacją społeczno - gospodarczą i kulturalną Francji. Podstawowym czynnikiem popularyzującym instytucję przedszkola jest ogólne przekonanie społeczeństwa o istotnym wpływie wychowania wczesnoszkolnego na rozwój psychiczny, fizyczny, moralny i społeczny dziecka.Drugim czynnikiem jest głębokie zaufanie rodziców do działań wychowawczych przedszkola, które sprzyja wszechstronnemu wychowaniu i wyrównuje jednocześnie szanse oświatowe dzieci. Trzecim powodem wzrostu zainteresowania jest zmiana tradycyjnej struktury rodziny, a dokładniej dynamiczny wzrost zatrudnienia kobiet, co powoduje konieczność oddania dzieci pod opiekę nowo powstających przedszkoli i klas przedszkolnych.

W przedszkolu - jak i w szkole - tydzień ma na ogół 5 dni. Środowe popołudnie i cała sobota (czasami na odwrót) są wolne. Od niedawna około 30% szkół (obejmujących około 25% dzieci), głównie wiejskich i raczej podstawowych (w mniejszym stopniu dotyczy to przedszkoli) wprowadziło czterodniowy tydzień nauki, co znaczy, że całe środy i soboty są wolne. Ma to swoje zalety i wady, każda szkoła może więc ustalić swój tryb w zależności od potrzeb dzieci i ich rodziców.

Następnym szczeblem systemu edukacyjnego jest szkoła elementarna (l'école élémentaire). Wraz z nią rozpoczyna się dziesięcioletni obowiązek szkolny, w całości obejmujący pięcioletni okres nauczania początkowego.

Szkoła elementarna dzieli się na trzy cykle:
cykl przygotowawczy (cycle préparatoire) - pierwszy rok nauczania (CP),
cykl elementarny (cycle élémentaire) - pierwszy rok nauczania (CE₁) oraz drugi rok nauczania (CE₂),
cykl średni (cycle moyen) - pierszy rok nauczania (CM₁) oraz drugi rok nauczania (CM₂).

Obecna organizacja nauczania początkowego oprócz zasady jednolitości, obowiązkowości, bezpłatności i świeckości systemu szkolnego zakłada również szeroko rozumianą zasadę elastyczności w określaniu wieku rozpoczęcia nauki szkolnej. Jest on uzależniony od dojrzałości umysłowej i fizycznej dziecka.Naukę w cyklu przygotowawczym mogą więc podjąć równcześnie dzieci pięcio - , sześcio - i siedmioletnie, przy czym zgoda na rozpoczęcie nauki przez pięcio - i siedmiolatków uzależniona jest od wspólnej opinii lekarza, psychologa, nauczyciela, rodziców oraz od wyników uzyskanych podczas nauczania przedszkolnego. Daje to możliwość wcześniejszego rozpoczęcia nauki w szkole przez najzdolniejszych pięciolatków oraz planowego opóźnienia startu szkolnego dla uczniów, którzy w chwili ukończenia szóstego roku życia nie byli jeszcze w pełni przygotowani do rozpoczęcia nauki w cyklu przygotowawczym.Okazuje się jednak, że ponad 98% uczniów zdolnych do spełnienia obowiązku szkolnego rozpoczyna naukę w szóstym roku życia, 1, 99% w siódmym, a tylko 0,01% w piątym. Najzdolniesi mają także możliwość przechodzenia z klasy niższej dla klasy wyższej w ramach CE₁ i CM₂ prowadzona jest dokładna obserwacja uczniów oraz analiza ich wyników nauczania. W przypadku pozytywnej oceny można przesunąć najzdolniejsze dzieci do klas CE₂ i CM₂. Wychodząc naprzeciw tym właśnie uczniom, w programach CE₂ i CM₂ zawarto powtórzenie programu klasy poprzedniej, co ułatwia zmianę cyklu. Dla uczniów z trudnościami w nauce przewidziano także działalność zespołów reedukacyjnych organizowanych przez szkołę i poradnie wychowawcze.

W ciągu 5 lat szkoły dzieci mają po 26 godzin lekcyjnych tygodniowo. Każda klasa ma swojego wychowawcę, prowadzącego na ogół wszystkie zajęcia i organizującego sprawdziany.

Program cyklu wstępnego:
język francuski - 9 godzin (w tym możliwość 1 godz. języka obcego w CE1)
matematyka - 5 godzin
poznawanie świata i wiedza o społeczeństwie - 4 godziny
wychowanie artystyczne i fizyczne - 6 godzin
ćwiczenia - 2 godziny

Program cyklu zasadniczego:
język francuski - 9 godziny (w tym możliwość 1.5 godz. języka obcego)
matematyka - 5.5 godziny
historia, geografia, wiedza o społeczeństwie, nauki przyrodnicze i technologia - 4 godziny
wychowanie artystyczne i fizyczne - 5.5 godziny
ćwiczenia - 2 godziny

Kolejnym szczeblem kształcenia jest czteroletnie kolegium - szkoła średnia pierwszego stopnia - w całości objęta obowiązkiem nauczania.

Szkoła dzieli się na dwa cykle:
cykl obserwacji (cycle d'observation)
- pierwszy rok nauczania - klasa szósta,
- drugi rok nauczania - klasa piąta,
cykl orientacji (cycle d'orientation)
- pierszy rok nauczania - klasa czwarta,
- drugi rok nauczania - klasa trzecia.

Program pierwszego i drugiego roku nauczania w cyklu obserwacji jest jednolity dla wszystkich uczniów. W ramach tego cyklu uczeń poddany jest ciągłej obserwacji pedagogicznej, psychologicznej i medycznej. Szczególną uwagę zwraca się na uzdolnienia, wyniki i postępy w nauce. Dokumentację dziecka prowadzą nauczyciele, pedagog i lekarz szkolny, w ramach obowiązkowej orientacji pedagogicznej i zawodowej. Ułatwia to precyzyjne określenie predyspozycji ucznia co do jego dalszej drogi kształcenia. Młodzież, która po ukończeniu cyklu obserwacji nie zamierza kontynuować nauki w collčge, a podlega jeszcze obowiązkowi nauczania, może rozpocząć naukę w szkołach zawodowych. Uczniowie nie mający trudności w nauce, w tym także najzdolniejsi, kontynuują naukę w cyklu orientacji, który zgodnie z założeniami powinien przygotować do samodzielnego wyboru dalszej drogi edukacyjnej. W wyborze - tym podobnie jak w cyklu obserwacji - ma pomóc opinia grona pedagogicznego, pedagoga i lekarza wydana na podstawie całorocznych badań i analiz sekcji orientacji i poradnictwa szkolnego. Z chwilą ukończenia cycle d'orientation, uczeń otrzymuje dyplom ukończenia kolegium wystawiony na podstawie egzaminu złożonego przed komisją departamentalną.

Po ukończeniu szkoły średniej I^o młodzież ma do wyboru - w ramach kolejnego szczebla - nauczanie długie lub nauczanie krótkie. Nauczanie długie trwa trzy lata i objęta jest nim młodzież od 15 do 18 roku życia, natomiast nauczanie krótkie trwa 2 lata i przeznaczone jest dla uczniów od 15 do 17 roku życia. Nauczanie długi eto kształcenie ogólnokształcące lub techniczno - zawodowe, przygotowuje ono młodzież do uzyskania matury ogólnokształcącej lub technicznej. Dyplom ten otwiera drogę do studió wyższych. Absolwenci nauczania krótkiego otrzymują zawodowe świadectwo maturalne lub dyplomy umożliwiające wykonywanie zawodu.

w górę